Ευρύτερες γεωπολιτικκές διαστάσεις αποκτά η υπόθεση του πρώην επικεφαλής της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, καθώς οι έρευνες του αμερικανικού Κογκρέσου για την προσωπική του σχέση με γυναίκα που φέρεται να συνδέεται με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών ενδέχεται να επιβαρύνουν περαιτέρω τις σχέσεις Ουάσιγκτον – Πεκίνου.
Ο Χουάνγκ παραιτήθηκε την Πέμπτη και συμφώνησε να καταθέσει ενώπιον του Κογκρέσου πριν από την Ημέρα των Ευχαριστιών, στις 26 Νοεμβρίου. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, Μπράιαν Μαστ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν δημόσιες ακροάσεις και για άλλα πρόσωπα ή ζητήματα που σχετίζονται με την υπόθεση.
Αναλυτές και ειδικοί στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας προειδοποιούν ότι η υπόθεση μπορεί να αναζωπυρώσει την καχυποψία στην Ουάσιγκτον απέναντι στο Πεκίνο, αλλά και να ενισχύσει τις πιέσεις για αυστηρότερο έλεγχο των τεχνολογικών εξαγωγών. Ερευνητής εξωτερικής πολιτικής με έδρα το Πεκίνο, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας στο CNBC, εκτίμησε ότι το κλίμα μπορεί να θυμίσει την υπόθεση του Γουέν Χο Λι τη δεκαετία του 1990.
Ο Γουέν Χο Λι, Αμερικανός φυσικός κινεζικής καταγωγής, είχε κατηγορηθεί ότι διαβίβασε πυρηνικά μυστικά στην κινεζική κυβέρνηση. Η υπόθεση οδήγησε σε ομοσπονδιακή δίωξη, ωστόσο το δικαστήριο απέρριψε τις 58 από τις 59 κατηγορίες. Η σύγκριση δεν αφορά μόνο τις καταγγελίες περί κατασκοπείας, αλλά και τον κίνδυνο να αποκτήσει η τεχνολογική αντιπαράθεση με την Κίνα ακόμη μεγαλύτερη πολιτική φόρτιση.
Το θέμα δεν είναι ο Τζένσεν. Στην Ουάσιγκτον υπάρχουν ισχυρές φωνές που επιδιώκουν περιορισμό της πρόσβασης της Κίνας στην αμερικανική τεχνολογία. Η θέση του Χουάνγκ, ότι οι αμερικανικές εταιρείες πρέπει να διατηρήσουν παρουσία στην κινεζική αγορά, ώστε να παραμείνουν ανταγωνιστικές διεθνώς, βρισκόταν σε αντίθεση με αυτή την προσέγγιση.
Οι ΗΠΑ άρχισαν να περιορίζουν τις πωλήσεις προηγμένων επεξεργαστών της Nvidia στην Κίνα το 2022. Η κυβέρνηση Τραμπ χαλάρωσε αρκετούς από τους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί επί Μπάιντεν το 2025, ενώ ο Χουάνγκ είχε αναδειχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματικούς υποστηρικτές της διατήρησης των εμπορικών δεσμών με την κινεζική αγορά. Τον Σεπτέμβριο, μάλιστα, είχε βρεθεί στο ίδιο επίσημο δείπνο με τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον.
Η πολιτική συγκυρία έχει πλέον μεταβληθεί. Η υπόθεση ήρθε στο προσκήνιο λίγες ημέρες μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, ενώ ο Χουάνγκ παραδέχθηκε ότι είχε εξωσυζυγική σχέση. Παραμένει, ωστόσο, αδιευκρίνιστο εάν διαβιβάστηκαν ευαίσθητες πληροφορίες. Το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας απέρριψε τις καταγγελίες περί κατασκοπείας, χαρακτηρίζοντάς τες αβάσιμες και κάλεσε τις ΗΠΑ να σταματήσουν να χρησιμοποιούν τέτοιους ισχυρισμούς ως πρόσχημα για νέους τεχνολογικούς περιορισμούς.
Το Κογκρέσο, οι σπάνιες γαίες και η εύθραυστη εκεχειρία
Ο Άρθουρ Κρόμπερ, εταίρος της Gavekal Dragonomics, εκτιμά, σύμφωνα με το CNBC, ότι η υπόθεση έχει πλήξει την αξιοπιστία του σημαντικότερου επιχειρηματικού υποστηρικτή της χαλάρωσης των αμερικανικών περιορισμών στις εξαγωγές προς την Κίνα. Κατά την εκτίμησή του, αυξάνονται οι πιθανότητες το Κογκρέσο να αυστηροποιήσει τους σχετικούς κανόνες πριν από το τέλος του έτους.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει αντίδραση από το Πεκίνο. Ο Κρόμπερ προειδοποιεί ότι η Κίνα ενδέχεται να περιορίσει την προμήθεια σπάνιων γαιών ή υλικών που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή ημιαγωγών, εάν η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε νέα μέτρα, όπως ο νόμος MATCH ή ο κανόνας Affiliates. Οι δύο πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση της Κίνας σε κρίσιμους προμηθευτές τεχνολογίας στην Ολλανδία και την Ιαπωνία, αλλά και να διευρύνουν σημαντικά το πεδίο εφαρμογής των αμερικανικών ελέγχων στις εξαγωγές, συμπεριλαμβάνοντας θυγατρικές εταιρείες.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στο περιθώριο της συνόδου των ηγετών της APEC, στις 18 και 19 Νοεμβρίου στη Σενζέν, είναι κρίσιμης σημασίας. Ο Κρόμπερ εκτιμά ότι οι δύο πλευρές πιθανότατα θα επιδιώξουν να διατηρήσουν την εμπορική εκεχειρία, χωρίς όμως να εξαλειφθεί η καχυποψία που χαρακτηρίζει τις διμερείς σχέσεις.
Το «νέο αερόστατο» και η τεχνολογική αυτονόμηση της Κίνας
Ο Τζορτζ Τσεν, εταίρος και επικεφαλής του τομέα ψηφιακής στρατηγικής στην Asia Group, παρομοιάζει την υπόθεση Χουάνγκ με την κρίση του κινεζικού κατασκοπευτικού αερόστατου το 2023. Τότε, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε ότι κατέρριψε ένα κινεζικό αερόστατο επιτήρησης, ενώ το Πεκίνο υποστήριξε ότι επρόκειτο για μετεωρολογικό αερόστατο που είχε παρεκκλίνει από την πορεία του. Το περιστατικό καθυστέρησε για περισσότερο από τέσσερις μήνες την επίσκεψη του τότε υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Άντονι Μπλίνκεν, στην Κίνα.
Ο Τσεν εκτιμά ότι η νέα υπόθεση μπορεί να επιταχύνει την τεχνολογική αποσύνδεση των δύο οικονομιών. Η Κίνα, άλλωστε, ενισχύει ήδη τις εγχώριες εναλλακτικές λύσεις στους αμερικανικούς επεξεργαστές, καθώς οι περιορισμοί στις εισαγωγές προηγμένων chips έχουν επιταχύνει την προσπάθεια τεχνολογικής αυτονόμησης. Ακόμη και η έγκριση από την κυβέρνηση Τραμπ ορισμένων πωλήσεων επεξεργαστών της Nvidia δεν είχε μέχρι στιγμής οδηγήσει σε σημαντικές παραγγελίες από την κινεζική αγορά.
Παράλληλα, ο Πρέσνικ θέτει ερωτήματα για τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο δημοσιοποιήθηκαν οι καταγγελίες, καθώς οι αρχικές πληροφορίες βασίστηκαν σε ανώνυμες πηγές. Υποστηρίζει ότι η υπόθεση μπορεί να μετατοπίσει τη δημόσια συζήτηση από την ανταγωνιστικότητα της αμερικανικής τεχνολογίας στο πεδίο της κατασκοπείας. Επισημαίνει, επίσης, ότι η στρατηγική της Κίνας δεν περιορίζεται στις σχέσεις της με τη Δύση, καθώς το Πεκίνο ενισχύει τους εμπορικούς δεσμούς του με ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες στην Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία.
Έτσι, η υπόθεση Χουάνγκ προστίθεται σε μια ήδη σύνθετη ατζέντα αντιπαραθέσεων, από τους ημιαγωγούς και τις σπάνιες γαίες έως την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές.
