«Είναι μια καλή μέρα για τη Βρετανία και μια καλή μέρα για την Ευρώπη». Αυτό δήλωσε μεταξύ άλλων ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου για τρεις συμφωνίες, που αφορούν το εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, την κινητικότητα των νέων και τη σύνδεση των αγορών άνθρακα.
Όπως επισημαίνεται στο κοινό ανακοινωθέν, στόχος είναι οι συμφωνίες αυτές να ξεκινήσουν να εφαρμόζονται από το 2028, αφού γίνουν όλες οι απαραίτητες νομικές και τεχνικές προετοιμασίες. Ο Άντι Μπέρναμ μάλιστα ανακοίνωσε πως το σχετικό νομοσχέδιο εφαρμογής των συμφωνηθέντων θα κατατεθεί στο βρετανικό Κοινοβούλιο την ερχόμενη εβδομάδα. Τονίζοντας τη σημαντικότητα της σημερινής συνόδου επεσήμανε πως σύμφωνα με εκτιμήσεις του βρετανικού υπουργείου Οικονομικών, οι συμφωνίες που υπογράφηκαν μπορεί να αυξήσουν το ΑΕΠ της χώρας του έως 0,5%. Ποσό που αντιστοιχεί σε 17 δισεκ. λίρες ετησίως.
Τρόφιμα, εκπομπές και ηλεκτρική ενέργεια
Η υγειονομική και φυτοϋγειονομική συμφωνία προβλέπει ότι η διακίνηση ζώων, φυτών και προϊόντων ζωικής ή φυτικής προέλευσης θα μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς τα πιστοποιητικά ή τους ελέγχους που απαιτούνται σήμερα. Τα οφέλη θα επεκταθούν και στις αποστολές από τη Μεγάλη Βρετανία προς τη Βόρεια Ιρλανδία. Ως ημερομηνία εφαρμογής έχει οριστεί η 1η Μαρτίου 2028.
Εκπομπές άνθρακα – Προστασία βρετανικών εξαγωγών
Η δεύτερη συμφωνία αφορά το κόστος εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Μετά το Brexit, η ΕΕ έχει επιβάλει στο Ηνωμένο Βασίλειο περιβαλλοντικούς δασμούς, όπως ορίζονται από τον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) για τις τρίτες χώρες, που στοιχίζουν στην βρετανική οικονομία μέχρι και 3,8 δισεκατομμύρια λίρες κάθε χρόνο. Οι δασμοί αυτοί αφορούν κυρίως τη χαλυβουργία και τη βιομηχανία αλουμινίου. Η συμφωνία προβλέπει πως εντός του 2028 θα έχει ολοκληρωθεί η σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών και έτσι θα απαλλαγούν οι εταιρείες που επιβαρύνονται με αυτό το κόστος.
Κινητικότητα, Erasmus+ και δίδακτρα
Αναφορικά με το πρόγραμμα κινητικότητας των νέων, συμφωνήθηκε πως επιτρέπεται σε 100.000 νέους από κάθε πλευρά να διαμένουν έως τρία χρόνια στην άλλη πλευρά για εργασία, σπουδές, εθελοντισμό ή ταξίδια. Στόχος είναι να εφαρμοστεί η συμφωνία το αργότερο το 2028 και οι δυνατότητες του προγράμματος να είναι διαθέσιμες στους νέους έως τον Ιανουάριο του 2030.
Παράλληλα συμφωνήθηκε πως η Βρετανία θα συμμετάσχει ξανά στο Erasmus+ το 2027. Για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα, οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να ολοκληρώσουν εντός εξαμήνου χωριστές διαπραγματεύσεις που θα καλύπτουν τόσο τους φοιτητές της ΕΕ στη Βρετανία όσο και τους Βρετανούς φοιτητές στην ΕΕ.
Η επόμενη φάση των σχέσεων
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, ο βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ τόνισε μεταξύ άλλων πως δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, θέλει να εξετάσει ανεπίσημα με τις Βρυξέλλες τις επιλογές για τη μακροπρόθεσμη σχέση πριν από την επόμενη σύνοδο, που όπως σημείωσε υπολογίζει πως θα γίνει τέτοια εποχή του χρόνου.
Με τη σειρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ανοιχτή σε μία ευρύτερη συζήτηση. Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και η τοποθέτηση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ο οποίος είπε ότι η ΕΕ επιδιώκει τη στενότερη δυνατή σχέση με τη Βρετανία, τονίζοντας πάντως με νόημα πως οι τέσσερις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς είναι αδιαπραγμάτευτες.