Καθώς πλησιάζουν οι πρόωρες εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, η Ισπανία βιώνει μια ιδιότυπη πολιτική αντίφαση: οι ισχυρές επιδόσεις της οικονομίας δεν μεταφράζονται σε ψήφους για την κυβέρνηση.
Μετά από οκτώ χρόνια στην εξουσία, ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ κινδυνεύει να δει την απόφασή του για πρόωρες κάλπες να γυρίζει εναντίον του.
Οι πολίτες φαίνεται να γυρίζουν την πλάτη στους θετικούς οικονομικούς δείκτες, εξοργισμένοι από την στεγαστική κρίση και την απώλεια εμπιστοσύνης μετά από δύο φονικά σιδηροδρομικά δυστυχήματα.
Τα στοιχήματα, η πίεση των δημοσκοπήσεων και η δεξιά στροφή
Σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, όπως η δημόσια γερμανική τηλεόραση (ARD), η αίσθηση αλλαγής κυριαρχεί στη χώρα. Στην Ισπανία - όπου τα στοιχήματα στα εκλογικά αποτελέσματα είναι νόμιμα - οι εταιρείες στοιχημάτων και σχεδόν το σύνολο των δημοσκοπήσεων δίνουν καθαρό προβάδισμα στο συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο.
Αν και η διαφορά μεταξύ Σάντσεθ και Φεϊχόο παραμένει μικρή —όπως και στις εκλογές του 2023— οι ισορροπίες ευνοούν την αντιπολίτευση:
-
Οι αριστεροί εταίροι του Σάντσεθ παραμένουν διχασμένοι και αποδυναμωμένοι.
-
Ο Φεϊχόο μπορεί να στοχεύει σε απόλυτη πλειοψηφία μέσω συνεργασίας με το ακροδεξιό εθνικιστικό κόμμα Vox, καθώς στην Ισπανία δεν υφίσταται πολιτικό ταμπού («Τείχος Δημοκρατίας») για τέτοιου είδους συμπράξεις.
Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης τάχθηκε κατά των απεργιακών κινητοποιήσεων και εστιάζει την ατζέντα του στην υποβάθμιση των μεταφορών (τρένα, αυτοκινητόδρομοι), στην ασφάλεια και σε αυτό που αποκαλεί «ανεξέλεγκτη μετανάστευση».
Από την πλευρά του, το Vox κινείται με κεντρικό σύνθημα «Πρώτα οι Ισπανοί», ζητώντας «αντίστροφη μετανάστευση» και εθνική προτεραιότητα στη στέγαση και τις κοινωνικές παροχές.
Η έκρηξη της στεγαστικής κρίσης και οι δρόμοι
Για τους αναλυτές, το βασικό πρόβλημα που επισκιάζει κάθε κυβερνητικό επίτευγμα είναι το υψηλό κόστος ζωής και η αδυναμία εύρεσης κατοικίας. Χαρακτηριστικό είναι πως το 68% των Ισπανών ηλικίας 18 έως 34 ετών αναγκάζεται να μένει ακόμη με τους γονείς του.
Στο ρεπορτάζ του ARD αναδεικνύεται η περίπτωση του 27χρονου ακτιβιστή Γκονζάλο Άλβαρο, ο οποίος, αφού έζησε για χρόνια σε αυτοσχέδια κοινόβια στη Μαδρίτη μη βρίσκοντας σπίτι, συγκατοικεί πλέον σε ένα μικρό διαμέρισμα χωρίς δυνατότητα αποταμίευσης για ιδιοκατοίκηση. Ο Άλβαρο πρωτοστάτησε στην ένωση ενοικιαστών «Sindicato de Inquilinos», η οποία την περασμένη Τετάρτη προχώρησε σε γενική απεργία με σύνθημα «Huelga general por la vivienda» (Γενική Απεργία για τη Στέγαση).
Η κοινωνική οργή έφτασε στο "πικ" της μετά από την τραγική περίπτωση της εκλιπούσας συνταξιούχου Μαρικάρμεν, η οποία υποχρεώθηκε σε έξωση επειδή αδυνατούσε να καλύψει την αύξηση του ενοικίου της.
Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ προσπάθησε αρχικά να περιορίσει τις εξώσεις και να απαγορεύσει τις αγορές ακινήτων από επενδυτικά ταμεία («ακρίδες»), χωρίς όμως να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία — γεγονός που οδήγησε στην προκήρυξη των εκλογών. Παρότι ένα σχετικό κυβερνητικό διάταγμα πέρασε τελικά από το προσωρινό κοινοβούλιο, οι εκτιμήσεις αναφέρουν πως δύσκολα θα ανατρέψει το κλίμα υπέρ του πρωθυπουργού.
Η παράδοξη «ευημερία των αριθμών»
Όπως εξηγεί ο οικονομολόγος Ραϊμόντ Τόρες, διευθυντής διεθνούς ανάλυσης στο ινστιτούτο Funcas, η χώρα βιώνει μια αντίφαση: η οικονομία αναπτύσσεται δυναμικά, αλλά οι πολίτες δεν το εισπράττουν στην καθημερινότητά τους.
Σε αντίθεση με τη στασιμότητα της Γερμανίας, η Ισπανία κατέγραψε ρυθμό ανάπτυξης 2,8% το 2025, προσελκύοντας ξένους επενδυτές και αφήνοντας πίσω το μοντέλο της αποκλειστικής εξάρτησης από τον τουρισμό και τη γεωργία.
Τρανό παράδειγμα αποτελεί η εταιρεία PLD Space σε βιομηχανικό πάρκο κοντά στο Αλικάντε (ενδοχώρα της Κόστα Μπλάνκα), όπου 600 εργαζόμενοι κατασκευάζουν πυραύλους μεταφοράς δορυφόρων. Οι ιδρυτές της, Ραούλ Τόρες και Ραούλ Βερδού, που ξεκίνησαν από πανεπιστημιακά μοντέλα στη γενέτειρά τους, το Έλτσε, δηλώνουν πλέον πως η Ισπανία κατέχει ηγετική θέση στη βιομηχανία — μια επιτυχία, ωστόσο, που δεν αρκεί για να διασώσει πολιτικά τον Πέδρο Σάντσεθ.