Η Καλιφόρνια απέρριψε την πρόταση για επιβολή εφάπαξ φόρου 5% στα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία δισεκατομμυριούχων, βάζοντας φρένο στην πρώτη απόπειρα εφαρμογής φόρου πλούτου στις ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα αναμένεται να επηρεάσει τη σχετική πολιτική συζήτηση ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.
Οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνια απέρριψαν την Πρόταση 40, η οποία προέβλεπε την επιβολή εφάπαξ φόρου 5% στην προσωπική περιουσία κατοίκων με καθαρή αξία άνω του 1 δισ. δολαρίων. Η πρωτοβουλία συγκέντρωνε ξημερώματα Τρίτης μόλις 47% των ψήφων, με περίπου το 83% των ψηφοδελτίων να έχει καταμετρηθεί.
Η απόρριψη έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς προέρχεται από μια πολιτεία όπου οι Δημοκρατικοί κυριαρχούν εκλογικά και η ιδέα της υψηλότερης φορολόγησης των εύπορων απολαμβάνει ευρεία υποστήριξη. Η πρόταση προέβλεπε ότι τα έσοδα θα κατευθύνονταν κυρίως στην υγειονομική περίθαλψη, με στόχο να αντισταθμιστούν οι περικοπές σε προγράμματα υγείας που είχε θεσπίσει η κυβέρνηση Τραμπ.
Ο διχασμός των Δημοκρατικών και η ισχύς των μεγάλων χρηματοδοτών
Η εκστρατεία υπέρ του φόρου δεν κατάφερε να συγκροτήσει ενιαίο μέτωπο. Το Δημοκρατικό Κόμμα της Καλιφόρνια στήριξε την πρωτοβουλία, όμως ο κυβερνήτης Γκάβιν Νιούσομ τάχθηκε εναντίον της, όπως και ο Χαβιέρ Μπεσέρα, ο Δημοκρατικός που αναμένεται να τον διαδεχθεί. Το επιχείρημά τους ήταν ότι ένας τέτοιος φόρος θα μπορούσε να οδηγήσει επιχειρηματίες και επενδυτές εκτός πολιτείας, ενώ τα πρόσκαιρα έσοδα δεν θα αντιστάθμιζαν ενδεχόμενες μακροπρόθεσμες απώλειες για τα δημόσια οικονομικά.
Στο ίδιο στρατόπεδο βρέθηκαν εκπαιδευτικοί, πυροσβέστες και οργανώσεις της Planned Parenthood, καθώς και φορείς που εκπροσωπούν γιατρούς, σχολικές διοικήσεις και κλινικές. Υποστήριξαν ότι η πρόταση θα μπορούσε τελικά να περιορίσει τους διαθέσιμους πόρους για άλλες δημόσιες υπηρεσίες, χαρακτηρίζοντάς την «απερίσκεπτο πείραμα» για την οικονομία της πολιτείας. Αντίθετα, υπέρ της τάχθηκαν συνδικαλιστικές οργανώσεις υγειονομικών, προοδευτικοί πολιτικοί και οικονομολόγοι, μεταξύ των οποίων ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς.
Καθοριστικό ρόλο στην εκστρατεία κατά της πρότασης διαδραμάτισε η χρηματοδότηση από δισεκατομμυριούχους. Ο συνιδρυτής της Google, Σεργκέι Μπριν, διέθεσε περισσότερα από 100 εκατ. δολάρια για την ήττα του μέτρου, ενώ η πολιτική ομάδα που συνδέεται με την προσπάθεια συγκέντρωσε πάνω από 300 εκατ. δολάρια μέσα στο 2026, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία χρηματοδότησης εκστρατειών. Οι αντίπαλοι της πρότασης αξιοποίησαν εκτεταμένη τηλεοπτική διαφήμιση τον Οκτώβριο, ενώ η καμπάνια υπέρ της βασίστηκε σε πολύ μικρότερους πόρους και σε φθηνότερα μέσα, όπως τα κοινωνικά δίκτυα και οι influencers.
Το μήνυμα ενόψει του 2028
Ο επικεφαλής του συνδικάτου εργαζομένων στον τομέα της υγείας, Ντέιβ Ρίγκαν, που πρωτοστάτησε στην πρωτοβουλία, απέδωσε την ήττα στη συντριπτική οικονομική υπεροχή των αντιπάλων. Υποστήριξε ότι οι διαφημιστικές επιθέσεις που χρηματοδοτήθηκαν από δισεκατομμυριούχους προκάλεσαν σύγχυση και αμφιβολίες στους ψηφοφόρους, παρά την υποστήριξη που, όπως είπε, υπήρχε για την ουσία της πρότασης. Παρά την αποτυχία, δεσμεύθηκε ότι το συνδικάτο θα επανέλθει με νέα πρόταση φορολόγησης των υπερπλουσίων το 2028.
Η ήττα στην Καλιφόρνια αναμένεται να επηρεάσει τη συζήτηση για τη φορολόγηση του πλούτου σε ολόκληρη τη χώρα. Οι αντίπαλοι αντίστοιχων μέτρων θα μπορούν να επικαλούνται την απόρριψή του ακόμη και σε μια πολιτεία με ισχυρή προοδευτική παράδοση. Το ζήτημα αναμένεται να επανέλθει στο επίκεντρο της προεκλογικής αντιπαράθεσης για την προεδρία το 2028, με τον Νιούσομ να έχει δηλώσει ότι θα εξέταζε έναν εθνικό φόρο πλούτου, αλλά όχι ένα μέτρο που θα εφαρμοζόταν αποκλειστικά στην Καλιφόρνια.
Πέρα από την οικονομική ισχύ των αντιπάλων, η αποτυχία ανέδειξε και τις στρατηγικές αδυναμίες της καμπάνιας υπέρ του φόρου. Ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, Θαντ Κούσερ, επισήμανε ότι οι διοργανωτές προχώρησαν, χωρίς να εξασφαλίσουν προηγουμένως τη στήριξη κρίσιμων συμμάχων στο προοδευτικό στρατόπεδο. Η επιλογή αυτή, εκτίμησε, δυσκόλεψε την προώθηση μιας τόσο σημαντικής φορολογικής αλλαγής.
Έτσι, οι δισεκατομμυριούχοι απέφυγαν μια πρωτοφανή φορολογική επιβάρυνση, ενώ οι Δημοκρατικοί καλούνται να επανεξετάσουν τόσο τη στρατηγική όσο και τις συμμαχίες τους σε μια από τις μεγαλύτερες πολιτικές μάχες για τη φορολόγηση του πλούτου στις ΗΠΑ.