Δραστική παρέμβαση στην αγορά του «υγρού χρυσού» πραγματοποιεί η Ισπανία. Με επίσημη απόφαση που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας επέβαλε στους παραγωγούς την υποχρεωτική παρακράτηση του 12% της ετήσιας παραγωγής τους έως τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2027, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν θα δοθεί καμία αποζημίωση.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, ο στόχος είναι η διασφάλιση της βιωσιμότητας των αγροτών, η προστασία των αγοραστών και η σταθεροποίηση της αγοράς.
Η ποσότητα που θα παραμείνει αποθηκευμένη στις εγκαταστάσεις των παραγωγών ή σε τρίτους χώρους ανέρχεται σε 188.000 τόνους, ενώ για την επιτήρηση των μέτρων συγκροτείται ειδική τεχνική ομάδα ελέγχου.
Η ανάκαμψη της σοδειάς και η βουτιά των τιμών
Όπως υπογραμμίζουν οι Financial Times, η απόφαση αυτή είναι πρωτοφανής στα χρονικά της χώρας. Έρχεται ως αντίδραση στην πρόβλεψη για μια εξαιρετικά πλούσια συγκομιδή τη σεζόν 2026-2027, η οποία αναμένεται να αυξηθεί κατά 23%, φτάνοντας τους 1,6 εκατομμύρια τόνους (την τέταρτη μεγαλύτερη επίδοση στην ιστορία της Ισπανίας), χάρη στις άφθονες βροχές και τις ήπιες θερμοκρασίες της άνοιξης. Παράλληλα, τα αποθέματα της προηγούμενης περιόδου ήταν ήδη αυξημένα κατά πάνω από 20%.
Η μεγάλη προσφορά οδήγησε τις τιμές σε κατήφορο. Στα ελαιοτριβεία της Ανδαλουσίας, η μέση τιμή υποχώρησε στα 2,93 ευρώ το κιλό στις αρχές Νοεμβρίου, σημειώνοντας πτώση 15% από τον Σεπτέμβριο.
Κύμα αντιδράσεων και ο κίνδυνος ποιοτικής αλλοίωσης
Η κρατική παρέμβαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο Πριμιτίβο Φερνάντεθ, γενικός διευθυντής της ένωσης συσκευαστών Anierac, χαρακτήρισε το μέτρο «υπεραπλουστευμένη λύση», τονίζοντας ότι η αγορά είναι παγκόσμια και τα τοπικά προσωρινά μέτρα δεν προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια, ζητώντας μακροπρόθεσμη ενίσχυση της ζήτησης.
Από την πλευρά της, η ισπανική αρχή ανταγωνισμού (CNMC) είχε προειδοποιήσει ήδη από τον Οκτώβριο για αρνητικές επιπτώσεις στους καταναλωτές, με περιορισμό της διαθέσιμης ποσότητας, της ποικιλίας και της ποιότητας.
Τους ποιοτικούς κινδύνους επισημαίνει και ο Κάιλ Χόλαντ, αναλυτής της Expana. Όπως εξηγεί, η παραμονή του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου στις δεξαμενές για 7 έως 9 μήνες εγκυμονεί τον κίνδυνο υποβάθμισης της κατηγορίας του. Παράλληλα, εκτιμά ότι το μέτρο ελάχιστα θα επηρεάσει τις τιμές, καθώς οι μεγάλοι αγοραστές διαθέτουν ήδη επάρκεια αποθεμάτων και δεν βιάζονται να προχωρήσουν σε νέες αγορές.
Η εικόνα στην Ιταλία και η ευρωπαϊκή νομοθεσία
Στην Ιταλία, η μέση τιμή του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου διαμορφώθηκε στα 5,18 ευρώ το κιλό στα τέλη Οκτωβρίου σύμφωνα με τον οργανισμό Ismea (μειωμένη κατά 38% σε σχέση με πέρυσι, αν και αυξημένη κατά 8% σε εβδομαδιαία βάση).
Οι Ιταλοί παραγωγοί βρίσκονται σε απόγνωση, καθώς οι τιμές υποδιπλασιάστηκαν (από 8,50-9 ευρώ πέρυσι σε 4,50-5 ευρώ φέτος) την ώρα που το κόστος παραγωγής διπλασιάστηκε, οδηγώντας 2.000 αγρότες σε διαδηλώσεις στο Μπάρι. Ο Τομάζο Λοϊοντίτσε, επικεφαλής οργάνωσης που εκπροσωπεί 15.000 παραγωγούς, εξέφρασε την πλήρη στήριξή του στην ισπανική πρωτοβουλία και κάλεσε τη ρώμη να πράξει το ίδιο.
Από νομικής πλευράς, η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιτρέπει την παρακράτηση προϊόντων, εφόσον το μέτρο κρίνεται αναλογικό και δεν προκαλεί αδικαιολόγητες στρεβλώσεις. Ωστόσο, όπως καταλήγει ο Κάιλ Χόλαντ, το ελαιόλαδο παραμένει ένα προϊόν που απαιτεί υπολογισμό από την πλευρά των καταναλωτών, οι οποίοι πιέζονται ήδη από το κόστος ενέργειας και τα βασικά τρόφιμα.
