Διεθνή

Ανατροπή στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη φέρνει η σύγκρουση στο Ιράν


Πώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ανατρέπει τις ισορροπίες σε πετρέλαιο, ΑΠΕ και πυρηνικά σύμφωνα με τον IEA

Σχεδόν εννέα μήνες μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, οι αναταράξεις στη διακίνηση καυσίμων μέσω των Στενών του Ορμούζ αναδιαμορφώνουν σε βάθος την παγκόσμια αγορά.

Σύμφωνα με τη νέα, πολυσέλιδη έκθεση World Energy Outlook (563 σελίδων) του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η αξιοπιστία του συγκεκριμένου θαλάσσιου περάσματος —από όπου διακινείται περίπου το 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου και μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου— έχει πληγεί ανεπανόρθωτα, παρότι οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο δείχνουν σημάδια ανάκαμψης.

«Δεν βλέπω καμία αξιόπιστη διαδρομή που θα μπορούσε να επαναφέρει τον ενεργειακό κόσμο στην κατάσταση που βρισκόταν προηγουμένως», τόνισε ο επικεφαλής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, όπως μεταδίδουν οι New York Times. Ο ίδιος είχε περιγράψει το μπλόκο στο Ορμούζ ως τη μεγαλύτερη απειλή που γνώρισε ποτέ η παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, με τον οργανισμό (που εδρεύει στο Παρίσι και ιδρύθηκε μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973-1974 ως αντίβαρο στον OPEC) να εκτιμά ότι οι επιπτώσεις θα κρατήσουν χρόνια, ανεξάρτητα από τη λήξη του πολέμου.

Όπως επισημαίνει το κείμενο, κάθε ενεργειακή κρίση από τη δεκαετία του ’70 άφησε μόνιμο αποτύπωμα, το οποίο γίνεται βαθύτερο όσο παρατείνεται η ένταση.

Τα δύο αντικρουόμενα σενάρια για το πετρέλαιο και το κλίμα

Ο IEA ξεκαθαρίζει ότι οι αναλύσεις του δεν αποτελούν οριστικές προβλέψεις, αλλά χαρτογραφούν τις αντιδράσεις των κυβερνήσεων:

  1. Το σενάριο της απεξάρτησης: Αν οι θαλάσσιες μεταφορές από τη Μέση Ανατολή παραμείνουν ευάλωτες, το κόστος και το ρίσκο των εισαγωγών θα σπρώξουν περισσότερα κράτη στην ηλεκτροκίνηση, την εγχώρια ηλεκτροπαραγωγή και τα πυρηνικά. Σε αυτή την περίπτωση, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου (που σήμερα ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 102,3 εκατ. βαρέλια την ημέρα) μπορεί να μειωθεί κατά 4,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Μάλιστα, μια επιθετική στροφή στα ηλεκτρικά οχήματα θα μπορούσε να υποκαταστήσει πάνω από 11 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως το 2035.

  2. Το συντηρητικό σενάριο (πίεση Τραμπ): Έπειτα από δημόσια παρέμβαση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ —με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ να χαρακτηρίζει «παράλογη» την παλαιότερη εκτίμηση περί κορύφωσης της ζήτησης ως το τέλος της δεκαετίας— εξετάζεται τι θα συμβεί αν δεν ληφθούν νέα μέτρα πολιτικής και η διέλευση από το Ορμούζ ομαλοποιηθεί έως το τέλος του 2027. Τότε, η ζήτηση πετρελαίου και αερίου θα ανεβαίνει σταθερά έως το 2050: τα κέρδη από τα ηλεκτρικά ΙΧ, τα φθηνότερα φωτοβολταϊκά και τις μπαταρίες θα αντισταθμιστούν από τις βαριές οδικές μεταφορές, την αεροπορία και την πετροχημική βιομηχανία. Οι υψηλές εκπομπές ρύπων θα οδηγήσουν τον πλανήτη σε άνοδο της θερμοκρασίας κατά 2,9 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα, πολλαπλασιάζοντας τον κίνδυνο για φονικούς καύσωνες, πυρκαγιές, ξηρασίες και ακραίες καταιγίδες.

Ανεξάρτητα από το ποιο μονοπάτι θα επικρατήσει, η άνοδος του πληθυσμού, των εισοδημάτων και της θερμοκρασίας θα φουσκώσει τις ενεργειακές απαιτήσεις. Μάλιστα, για πρώτη φορά στα χρονικά, η ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη των κτιρίων ξεπερνά εκείνη της θέρμανσης, λόγω των κλιματιστικών και της ζέστης, πιέζοντας τα δίκτυα ηλεκτρισμού.

Τα έσοδα 700 δισ. δολαρίων, η πυρηνική ώθηση και η COP31

Ο οικονομικός λογαριασμός της κρίσης μοιράζεται άνισα. Ενώ οι εισαγωγείς πληρώνουν ακριβότερη ενέργεια, οι χώρες που εξάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο υπολογίζεται ότι θα βάλουν στα ταμεία τους επιπλέον 700 δισ. δολάρια μέσα στο 2026 σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης δεκαετίας, παρά τα εμπόδια στη διακίνηση φορτίων.

Στα υπόλοιπα καύσιμα και τεχνολογίες καταγράφονται σημαντικές μετατοπίσεις:

  • Άνθρακας: Πήρε προσωρινά τα πάνω του λόγω της κρίσης, όμως σε όλα τα σενάρια του IEA υποχωρεί έως το 2030. Καθοριστική είναι η στάση της Κίνας (που καλύπτει πάνω από το μισό της παγκόσμιας ζήτησης), καθώς επενδύει μαζικά σε αιολικά, ηλιακά και πυρηνικά πάρκα, περιορίζοντας την εξάρτηση από τον άνθρακα.

  • Πυρηνική ενέργεια: Βρίσκονται υπό κατασκευή νέες μονάδες συνολικής ισχύος περίπου 90 γιγαβάτ —ρεκόρ 35 και πλέον ετών— ενώ πάνω από 50 χώρες σχεδιάζουν πυρηνικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR), αναζητώντας καθαρό ρεύμα χωρίς εισαγωγές.

Τα στοιχεία της έκθεσης δημοσιοποιούνται την ώρα που διπλωμάτες από σχεδόν 200 χώρες συνεδριάζουν στην Αττάλεια της Τουρκίας για τη διάσκεψη COP31 του ΟΗΕ. Εκεί εξετάζεται πώς η στροφή στον εξηλεκτρισμό και την εγχώρια παραγωγή μπορεί να μόνιμοποιήσει την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Όπως δήλωσε ο Αυστραλός υπουργός Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας και συμπρόεδρος της COP31, Κρις Μπόουεν, οι βραχυπρόθεσμες πιέσεις είναι αναπόφευκτες, αλλά η απάντηση σε μια κρίση ορυκτών καυσίμων δεν μπορεί να είναι η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη εξάρτηση από πηγές ενέργειας που κινδυνεύουν από πολεμικές συγκρούσεις στο εξωτερικό.

Ακολουθήστε το Sofokleousin.gr στο Google News
και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Σχετικά Άρθρα